کتابهای داستانی اعم از رمان یا مجموعه داستان همواره از پرخواننده ترین اقسام کتاب در جامعه هستند. زیرا وقایع آنها در بطن جامعه رخ می دهد و لذا براحتی خواننده را با خود همراه می کنند.

اما از آنجا که مطالعه در ایران از وسعت کمی برخوردار است، بنابراین جوایز ادبی گوناگونی در کشورمان راه اندازی شده اند که نقش راهنمای مخاطبان گونه داستانی را بر عهده دارند تا افراد جامعه بیش از این با کتاب و فرهنگ نوشتاری بیگانه نشوند.

هرکدام از این جوایز به فراخور دست اندرکاران خود نگاهی متفاوت به مقوله داستان دارند و بر همین اساس، گاه برندگان متفاوتی را برای  یک سال در نظر می گیرند. اما دید کارشناسی داوران هر کدام از این جوایز مسلما گزینه های مناسبی را پیش روی مخاطب قرار می دهد.

از این پس قصد داریم به تناوب و با معرفی یک جایزه ادبی و برندگان سالهای برگزاری آن نقش کوچکی را در انتخاب یک کتاب مطلوب برای مطالعه در اختیار شما دوستان قرار دهیم.

 براي شروع به معرفی جایزه ادبی هوشنگ گلشیری می پردازیم.

 

تاریخچه

هوشنگ گلشیری در ۱۳۷۸ مصمم شد که جایزه بهترین رمان و مجموعه داستان سال را بنیان نهد. مذاکراتی هم برای جلب همکاری دیگران انجام داد. او قصد داشت این جایزه را «شهرزاد» یا «هدایت» نام‌گذاری کند. اما با آغاز بیماری‌اش در اواخر سال ۱۳۷۸، طرح او نیمه‌کاره ماند. در هفتمین روز درگذشتش در امامزاده طاهر اعلام شد بنیادی به نام او تأسیس خواهد شد و این بنیاد هر سال جایزه ای به ‌نام هوشنگ گلشیری در زمینهٔ ادبیات داستانی، به زبان فارسی و انتشار یافته در ایران اهدا خواهد کرد. این جایزه به علت دانش ادبی داوران آن نزد مخاطبان و منتقدان از ارزش بالایی برخوردار است.

 

جوایز

بنیاد در پاییز هر سال جایزه هوشنگ گلشیری را در چهار بخش به آثار منتشر شده در سال قبل اهدا می‌کند:

بهترین رمان
بهترین مجموعه داستان
بهترین رمان اول
بهترین مجموعه داستان اول
میزان جایزه

جایزه هوشنگ گلشیری شامل تندیس، لوح تقدیر و جایزه نقدی است که در مراسمی به برندگان اهدا می‌شود. مبلغ نقدی بهترین رمان و بهترین مجموعه داستان هر یک ده میلیون ریال، و جایزه نقدی بهترین رمان اول و بهترین مجموعه داستان اول هر یک پنج میلیون ریال است.

 

داوری

داوران هر دوره با مشورت هیئت‌امنا از سوی هیئت مدیرهُ بنیاد انتخاب می‌شوند.
آثار رسیده به بنیاد بر اساس معیارهای مورد توافق داوران بررسی می‌شود و به جنبه‌های گوناگون هر اثر امتیاز جداگانه تعلق می‌گیرد. اثری که بالاترین امتیاز را کسب کند، اثر برنده اعلام می‌شوند. در بخش کتاب اول، برای کسب جایزه، حد نصابی که توسط داوران تعیین می‌شود نیز باید به دست آمده باشد.
داوران همچنین تک‌داستان‌هایی از مجموعه داستان‌ها را که به نظر آن‌ها ویژگی و درخشش خاصی داشته باشد را معرفی می‌کنند.
اولین آثار داستانی در رقابت جداگانه‌ای شرکت خواهند داشت.
داستان‌های برگزیده هیئت داوران توسط بنیاد هر سال را در مجموعه‌ای به نام نقش با رعایت حقوق مولفان آن‌ها منتشر می‌شود.

 

 

فهرست برندگان جایزه

 

دورهٔ اول ۱۳۸۰:

* بهترین رمان:  درخت انجیر معابد/ احمد محمود _ انتشارات معین

* بهترین رمان اول:   انگار گفته بود لیلی/ سپیده شاملو _ نشر مرکز

* بهترین مجموعه داستان:  تمام زمستان مرا گرم کن/ علی خدایی _ نشر مرکز

* بهترین مجموعه داستان اول:  در گریز گم می‌شویم/ محمدآصف سلطانزاده _ نشر آگه

 

دورهٔ دوم ۱۳۸۱:

*بهترین رمان:  چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم/ زویا پیرزاد _ نشر مرکز

*بهترین رمان اول:  همنوایی شبانهٔ ارکستر چوبها/ رضا قاسمی _ نشر آتیه

* بهترین مجموعه داستان: نیمهٔ سرگردان ما/ محمدرحیم اخوت _ انتشارات نقش خورشید

*بهترین مجموعه داستان اول:

بعد از آن شب/مرجان شیرمحمدی_نشرمرکز  و   مادمازل کتی/میترا الیاتی_ نشرچشمه

 

 

دورهٔ سوم ۱۳۸۲:

*بهترین رمان:  پرنده من/  فریبا وفی _ نشر مركز

*بهترین رمان اول:  هیچ اثری برنده اعلام نشد.

*بهترین مجموعه داستان:  آفتاب مهتاب/ شیوا ارسطویی _ نشر مرکز

*بهترین مجموعه داستان اول:  به صورت مشترک

پارهٔ کوچک/سهیلا بسکی_ انتشارات آگاه  - خنده در خانهٔ تنهایی/بهرام مرادی_ نشر اختران

 

 

دورهٔ چهارم ۱۳۸۳:

*بهترین رمان: رود راوی/ ابوتراب خسروی _ نشر قصه

*بهترین رمان اول: چه کسی باور می‌کند رستم/ روح‌انگیز شریفیان _ نشر مروارید

*بهترین مجموعه داستان: باغ ملی/ کورش اسدی _ نشر سالي

*بهترین مجموعه داستان اول:  بصورت مشترک

تک خشت /منیرالدین بیروتی _ انتشارات ققنوس

نهست /ابراهیم دمشناس _ نشر نيم نگاه

 

 

دورهٔ پنجم ۱۳۸۴:

*بهترین رمان:  بصورت مشترک

آبی‌تر از گناه/محمد حسینی – انتشارات ققنوس

آداب بی‌قراری/یعقوب یادعلی _ انتشارات نيلوفر

*بهترین مجموعه داستان: انجیرهای سرخ مزار /محمدحسین محمدی _ نشر چشمه

*بهترین رمان اول:  بصورت مشترک

ماهی‌ها در شب می خوابند/ نوشتهٔ سودابه اشرفی _ انتشارات مرواريد

 رنگ کلاغ/ فرهاد بردبار _ نشر مركز

*مجموعه داستان اول:  عاشقیت در پاورقی / مهسا محب علی _ نشر چشمه

 

 

دورهٔ ششم ۱۳۸۵:

*بهترین رمان:   بصورت مشترک

چهار درد/ منیرالدین بیروتی _ انتشارات ققنوس

رویای تبت/ فریبا وفی _ نشر مركز

*بهترین مجموعه داستان: سمت تاریک کلمات /حسین سناپور _ نشر چشمه

*بهترین رمان اول: کف بین / مهدی رئیس المحدثین _ انتشارات محقق

*بهترین مجموعه داستان اول: باغ‌های شنی /حمیدرضا نجفی _ انتشارات نيلوفر

 

 

دورهٔ هفتم ۱۳۸۶:

*بهترین رمان: سالمرگی/ اصغر الهی _ نشر چشمه

*بهترین مجموعه داستان:

مجموعه داستان عسگر گریز نوشتهٔ محمدآصف سلطانزاده نویسندهٔ افغان مقیم سوئد

*بهترین رمان اول: عقرب روی پله‌های راه‌آهن اندیمشک/حسین مرتضائیان آبکنار _ نشر ني

*بهترین مجموعه داستان اول:

زندگی مطابق خواسته تو پیش می‌رود /امیرحسین خورشیدفر _ نشر مركز

 

 

دورهٔ هشتم ۱۳۸۷:

این دوره تنها در دو بخش داستان کوتاه و داستان کوتاه اول، نامزدهای خود را اعلام کرد که هنگام اعلام نتیجه نهایی، با انتشار بیانیه‌ای در اعتراض به سانسور، از اعلام مجموعه برتر سال خودداری کرد.

نامزدهای هشتمین دوره جایزه هوشنگ گلشیری به قرار زیر بودند:

 

*   مجموعه داستان:

۱) ناتاشا امیری، عشق روی چاکرای دوم _ ققنوس

۲) فرشته ساری، مرکز خرید خاطره _ خجسته

۳) محمدحسن شهسواری، تقدیم به چند داستان کوتاه _ افق

۴) یوسف علیخانی، اژدهاکشان _ نگاه

۵) پیمان هوشمندزاده، ها کردن _ چشمه

 

*   مجموعه داستان اول:

۱) به‌روژ ئاکره‌ای، چیزی در همین حدود _ چشمه

۲) فارس باقری، پشت سرت را نگاه نکن _ نیلوفر

۳) حافظ خیاوی، مردی که گورش گم شد _ چشمه

۴) مهدی ربی، آن گوشه­ی دنج سمت چپ _ چشمه

۵) عباس عبدی، قلعه­ی پرتغالی _ چشمه

 

 

دورهٔ نهم ۱۳۸۸:

در این دوره فقط مجموعه داستان​های منتشرشده در سال ۱۳۸۷ بررسی شدند و دوره بعدی جایزه به بررسی دو سال رمان اختصاص خواهد داشت.

 

*بهترین مجموعه داستان: بصورت مشترک

آنجا که پنچرگیری​ها تمام می​شوند/ نوشته حامد حبیبی، انتشارات ققنوس

 برف و سمفونی ابری/ نوشته پیمان اسماعیلی، نشر چشمه

 

*بهترین مجموعه داستان اول: بصورت مشترک

آویشن قشنگ نیست/ نوشته حامد اسماعیلیون، نشر ثالث

مرگ​بازی/ نوشته پدرام رضایی​زاده، نشر چشمه